Obozowe wspomnienia: Dachau, Gusen, Auschwitz, Gross Rosen, Hersbruck, Dachau.
Id86600

SZUSTER EUGENIUSZ,

 Szuster Eugeniusz ur. 1912 r. s. 70

Urodzony 3.07.1912 r. w Kaczycach Dolnych, zamieszkały w Ustroniu –Hermanicach (nr 119); kupiec – prowadził własny sklep z artykułami spożywczymi w Ustroniu. Po odmowie przyjęcia Volkslisty, Niemcy skonfiskowali jego sklep. Aresztowany 23.04.1940 r. i krótko przetrzymany w wiezieniu w Cieszynie, następnie przetransportowany do KL Dachau. Zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 25529. Zginął w tym obozie 11.06.1942 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium Mieszkańców Ziemi Cieszyńskiej – Słownik biograficzny, wyd. 2011 r.

 

Id86599

SZURMAN ADOLF,

Urodzony 7.06.1909 r. w Suchej Średniej, nauczyciel, później urzędnik. Aresztowany 12.04.1940 r. w Karwinie i więziony wpierw w Cieszynie, a stamtąd w transporcie zbiorowym przewieziony do KL Dachau. Następnie, przeniesiony do KL Mauthausen-Gusen. Zwolniony z obozu 27.11.1940 r. Do końca okupacji pracował jako pracownik fizyczny, później pomocniczy w buchalterii przedsiębiorstwa budowlanego w Karwinie. Po wyzwoleniu pracownik w administracji OKD, ostatnie 5 lat przed emeryturą pracował jako górnik w szybie „Gabriela” w Karwinie. Działacz PZKO, SRPSz, harcerstwie, klubie Nauczycielskim ZG PZK, Zw. Działkowców.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Zaolzia Tom III – słownik biograficzny, wyd. 2014 r.

 

Id86598

SZUBERT JÓZEF ks.,

Więzień w Pszczynie, KL Dachau, w KL Mauthausen-Gusen.

Urodzony 21.02.1906 r. w Ostrzeszowie woj. poznańskie. Szkołę powszechną ukończył w Ostrzeszowie i tam rozpoczął naukę w gimnazjum, ale maturę zdawał w gimnazjum w Wąbrzeźnie na Pomorzu w 1925 r. W latach 1925-1928 studiował filozofię klasyczną na uniwersytecie w Poznaniu, a później w Krakowie, aż w końcu przeniósł się do Seminarium Duchownego Śląskiego w Krakowie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1933 r. Był katechetą szkolnym przy Gimnazjum w Chorzowie do 1936 r. a po 1939 r. wikarym – przez kilka jeszcze miesięcy okupacji hitlerowskiej w Wodzisławiu Śl. W tej miejscowości dał się poznać jako przyjaciel młodzieży – pełen młodzieńczej werwy, dobroci i życzliwości. Wobec bezprawia hitlerowskiego, zajął czynną postawę patriotyczną, używając w rozmowie z ludnością – języka polskiego, ucząc dzieci religii w języku polskim. Stał się wobec tego wrogiem władz niemieckich. Zimą na przełomie 1939 i 1940 r. gestapo spowodowało jego przeniesienie do Pawłowic bez prawa nauczania religii. Aresztowany 26.05.1940 r. i wywieziony do Pszczyny a stamtąd w transporcie zbiorowym przewieziony do KL Dachau. Po dziesięciu tygodniach tj. 15.08.1940 r. przeniesiony został do KL Mauthausen-Gusen. W tym ostatnim obozie miał wyjątkowo ciężkie przeżycia, ale dzięki pomocy współwięźniów przetrwał i doczekał się zwolnienia 22.11.1940 r. Zwolnienie z obozu ks. Szuberta nastąpiło na skutek starań mieszkańców z Wodzisławia oraz Wandy Brodzkiej. Po zwolnieniu, pracował w biurach kurii biskupiej w Katowicach z prawem odprawiania Mszy św. Od maja 1945 r. do sierpnia 1947 r. był administratorem parafii w Wełnowcu, w 1946 r. uzyskał doktorat z teologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1947 r. do śmierci 2.02.1973 r. był proboszczem w Goduli – Piekary Śląskie.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Ziemi Rybnickiej, Wodzisławia Śląskiego, Żor, itd., – słownik biograficzny, wyd. 2006 r.

 

Id86596

SZTWIERTNIA JAN,

Sztwiertnia Jan pop3

Urodzony 1.06.1911 r. w Ustroniu, zamieszkały w Wiśle (75, 296). Wychowywany początkowo przez matkę Marię, a następnie wujka Karola Sztwiertnię. Od 1921 r. wychowywał się w Ewangelickim Domu Sierot w Ustroniu. Dzięki pomocy materialnej zboru ustrońskiego, gdzie dostrzeżono jego wyjątkowe uzdolnienia muzyczne, mógł kontynuować naukę w Seminarium Nauczycielskim w Cieszynie w latach 1925-1930. Tam zaczął tworzyć pierwsze kompozycje. Po ukończeniu seminarium podjął pracę w różnych szkołach w Wiśle. W 1936 r. rozpoczął naukę w Szkole Muzycznej w Cieszynie, następnie studiował w Śląskim Konserwatorium Muzycznym w Katowicach. Kompozycje z tego okresu to: 2-aktowa opera z życia górali beskidzkich „Szałaśniczy”, ok. 50 utworów, m.in. poemat symfoniczny Śpiący rycerze w Czantorii, Suita beskidzka, kantata na chór męski Rycerze, utwory chóralne, instrumentalne, symfonia organowa. W okresie 1937-1939 oprócz studiów w konserwatorium i nauczania w szkołach Wisły, prowadził działalność społeczną: organizował i prowadził chóry szkolne i amatorskie, był dyrygentem chóru nauczycielskiego, prezesem chóru młodzieżowego, reżyserował sztuki teatralne i grał w amatorskich przedstawieniach. W 1939 r. ukończył Wydział Pedagogiczny Konserwatorium w Katowicach i kontynuował naukę na Wydziale Kompozycji. W tym samym roku otrzymał stypendium wojewódzkie na podjęcie dalszych studiów w Paryżu, ale wybuch wojny uniemożliwił te plany. Aresztowany 23.04.1940 r., uwięziony w Cieszynie, a stamtąd wywieziony do KL Mauthausen-Gusen, gdzie zginął 29.08.1940 r.

Postscriptum: O jego ostatnich chwilach w obozie pisze naoczny świadek ks. dr Andrzej Wantuła w książce „W cieniu śmierci”: „Już całkiem wycieńczonego współtowarzysze obozu ułożyli go na barłogu. Odkrył go jednak sztubowy. Teraz Janek zaznał losu, jakiego doznali tu przed nim i po nim niezliczeni, których jedyną winą było, iż zbyt wolno umierali. Sztubowy podniósł go i cisnął na podłogę. Potem zaś usiłował nogami przysunąć go do drzwi. Janek stracił przytomność i przestał jęczeć. Rozwścieczony oprawca porwał go ostatni raz z ziemi i rzucił w otwarte drzwi izby. Ciało odbiwszy się od ściany padło do przedsionka. Sztubowy odsunął je nogą w kąt, gdzie spoczęło w błocie”.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium Mieszkańców Ziemi Cieszyńskiej – Słownik biograficzny, wyd. 2011 r.

 

Id86591

SZNUROWACKI JAN ks.,

Urodzony 29.08.1883 r. w Gnojniku, syn Karola. Po ukończeniu szkoły powszechnej i średniej, studiował teologię w Widnawie, święcenia kapłańskie przyjął w 1911 r. Pracę duszpasterską rozpoczął jako wikary w Rudzicy, później duszpasterz w Brennej. W latach 1912-1939 katecheta szkół polskich w Cieszynie, wizytator szkół powszechnych w obrębie parafii w Ustroniu i Hażlach. Autor wierszy, bajek, monologów oraz felietonów, współpracował przy redagowaniu „Zarania Śląskiego” i „Gwiazdki Cieszyńskiej”, prezes Towarzystwa Obrony Kresów Zachodnich. Aresztowany, uwięziony w Cieszynie, a stamtąd przetransportowany do KL Dachau, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 14467. Zginął w tym obozie 1.05.1941 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium Mieszkańców Ziemi Cieszyńskiej – Słownik biograficzny, wyd. 2011 r.

 

Id86590

SZKUTA JAN,

Urodzony 10.07.1909 r. w Nieborach, i zamieszkały w tej miejscowości (nr 77), urzędnik w hucie trzynieckiej. W związku z najazdem Niemiec 1.09.1939 r. ewakuowany w głąb Polski. W maju 1940 r. wrócił w rodzinne strony i wówczas 13.05.1940 r. aresztowany przez gestapo. Więziony w Cieszynie, a stamtąd w transporcie zbiorowym przewieziony do KL Dachau. Następnie, przeniesiony do KL Mauthausen-Gusen. Zginął w tym obozie 11.10.1940 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Zaolzia Tom III – słownik biograficzny, wyd. 2014 r.

 

Id86589

SZKUTA JAN,

Urodzony 26.01.1907 r. w Trzycieżu (nr 114) -Zaolzie, i zamieszkały w tej miejscowości, urzędnik hutniczy. Dwukrotnie więziony. Pierwszy raz aresztowany w październiku 1939 r. i więziony w Cieszynie przez 2 tygodnie. Drugi raz aresztowany 23.04.1940 r. i po krótkotrwałym uwięzieniu w Cieszynie, stamtąd w transporcie zbiorowym przewieziony do KL Dachau, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 7011. Zginął w tym obozie 28.01.1940 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Zaolzia Tom III – słownik biograficzny, wyd. 2014 r.

 

Id86583

SZCZYRBA KAROL,

Urodzony 2.05.1896 r. w Kokoszycach k/Wodzisławia Śl., mieszkaniec tej miejscowości. Był górnikiem i pracował w kop. „Anna” w Pszowie. Brał udział w pierwszej wojnie światowej i ukończył ją w stopniu sierżanta. Po wojnie brał czynny udział w pracach społecznych w Kokoszycach. Był członkiem POW Górnego Śląska, został więc przez Grenzschutz aresztowany, bardzo pobity i zamknięty w więzieniu w Raciborzu. Do Kokoszyc powrócił w 1920 r. Ożenił się w maju tego roku. W drugim powstaniu nie brały udziału, natomiast w trzecim powstaniu gromadził broń, prowadził ćwiczenia wojskowe z ochotnikami, był zastępcą dowódcy 7 kompanii pp. Za zasługi dla Polski otrzymał Krzyż Powstańczy, Gwiazdę Śląską i inne odznaczenia. Miedzy pierwszą, a drugą wojną światową pracował w kop. „Anna” w Pszowie. Był członkiem Związku Powstańców Śląskich – i kilka lat jego prezesem. Przed wybuchem drugiej wojny światowej – w sierpniu 1939 r. został powołany do wojska do Krakowa, obejmując w pułku piechoty dowództwo kompanii. Dostał się do niewoli, z której wrócił na początku lutego 1940 r. Codziennie musiał się meldować na posterunku policji niemieckiej w Kokoszycach. 12.02.1940 r. został aresztowany i przewieziony do więzienia w Rybniku, skąd 12.04.1940 r. przekazany został do KL Dachau i zarejestrowany jako więzień nr 3036. W obozie zatrudniony był przy budowie dróg obozowych, budowie garaży i na plantacji roślin lekarskich. Wyzwolony przez wojsko amerykańskie powrócił do domu 23.06.1945 r. Pracował w kopalni, w 1958 r. przeszedł na emeryturę.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Ziemi Rybnickiej, Wodzisławia Śląskiego, Żor, itd., – słownik biograficzny, wyd. 2006 r.

 

Id86582

SZCZYRBA JÓZEF,

 Szczyrba Józef pop

Urodzony 3.03.1908 r. w Karwinie, narodowości polskiej, brat Wilhelma. Ukończył 5 klas gimnazjum realnego w Orłowej – Szkołę Przemysłową w Karwinie, później posiadał własny warsztat elektro-mechaniczny. Aresztowany 1.04.1940 r. i więziony Cieszynie, a stamtąd w transporcie zborowym przewieziony do KL Dachau, następnie przeniesiony do KL Mauthausen-Gusen, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 1242. Zwolniony z obozu 18.01.1941 r. i do końca okupacji pracował w różnych firmach jako elektromechanik, zaś po wyzwoleniu w przedsiębiorstwach uspołecznionych. Społecznie udzielał się w PZKO i CSPB, politycznie w KPCz od 1945 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Zaolzia Tom III – słownik biograficzny, wyd. 2014 r.

 

Id86581

SZCZUREK JERZY,

Urodzony 23.04.1892 r. Po wykształceniu pedagogicznym – nauczyciel szkoły powszechnej w Cieszynie, zaś dwa lata przed okupacją hitlerowską mieszkał i pracował w Radlinie pow. rybnicki. Żołnierz organizacji konspiracyjnej ZWZ/AK. Aresztowany 20.04.1940 r. i po uwięzieniu gestapo w lokalnej placówce gestapo w Rybniku, potem przewieziony do więzienia cieszynskigo lub sosnowieckiego, stamtąd w transporcie zbiorowym przewieziony został do KL Dachau. Następnie, przeniesiony do KL Mauthausen-Gusen. Zginął w tym obozie 16.12.1941 r. Brak jest innych informacji o tym więźniu.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Ziemi Rybnickiej, Wodzisławia Śląskiego, Żor, itd., – słownik biograficzny, wyd. 2006 r.