Obozowe wspomnienia: Dachau, Gusen, Auschwitz, Gross Rosen, Hersbruck, Dachau.
Id85893

JANSA FRANCISZEK,

Urodzony 28.01.1895 r. w Złoczowie, mieszkaniec Bielska. Po uzyskaniu wykształcenia pedagogicznego, nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej w Mikuszowicach Krakowskich pow. bialski. Aresztowany 24.04.1940 r. i po krótkim uwięzieniu przez gestapo w Bielsku, stamtąd 26.05.1940 r. w transporcie zbiorowym przewieziony do KL Dachau, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 12794. Od 16.08.1940 r. przeniesiony do KL Mauthausen-Gusen, tam zarejestrowany jako więzień nr 7574. Zginął w tym obozie 5.11.1940 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Bielska, Białej, Bystrej, Czechowic, Dziedzic, itd., – słownik biograficzny, wyd. 2008 r.; Materiały udostępnione w IPN Katowice sygnatura S88/10/Zu tom IV do VI.

 

 

Postanowienie z 25.11.2014

Postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie zbrodni wojennej stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości popełnionej w kwietniu i maju 1940 r. na terenie Rejencji Katowickiej

Id85718

CHOLEWA RUDOLF,

 

Cholewa Rudolf pop3

Urodzony 2.01.1884 r. w Ustroniu i zamieszkały w Ustroniu (nr 30); listonosz. Jeszcze przed pierwszą wojną światową był aktywny działacz „Macierzy Szkolnej”, której był długoletnim członkiem. Równocześnie, był członkiem Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego, od 1919 r. Polskiej Partii Socjalistycznej, wybierany niejednokrotnie do władz partyjnych.

Po odzyskaniu niepodległości brał udział w walce o Ziemię Cieszyńską, a następnie w III Powstaniu Śląskim. Wróciwszy w 1939 r. z obowiązkowej akcji ewakuacji poczty, nie otrzymał pracy w Urzędzie Pocztowym zarządzanym przez okupanta. Aresztowany 21.04.1940 r. i krótko więziony przez gestapo w Cieszynie, stamtąd 28.04.1940 r. w transporcie zbiorowym przewieziony został do KL Dachau, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 6799. Od 5.06.1940 r. przeniesiony do KL Mauthausen-Gusen. Zginął w tym obozie 7.09.1941 r.

Bibliografia: Materiały udostępnione przez IPN w Katowicach, sygnatura S88/10/Zu tom XII do XVII; Postanowienie o umorzeniu śledztwa Sygn. Akt. S88/10/ZU z dn. 25.11.2014 r.; J. Klistała, Martyrologium Mieszkańców Ziemi Cieszyńskiej – Słownik biograficzny, wyd. 2011 r.

Id86765

ŻYŁA EMIL,

 Żyła Emil, pop

Urodzony 18.12.1901 r. w Dolnych Marklowicach, zamieszkały w Trzyńcu, narodowości polskiej, nauczyciel. Aresztowany 24.04.1940 r. w Trzyńcu i więziony w Czeskim Cieszynie, a stamtąd w transporcie zbiorowym przewieziony został do KL Dachau. Następnie, od 5.06.1940 r. przeniesiony do KL Gusen, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 6875. Zwolniony z obozu 22.11.1940 r. Do końca okupacji pracował jako robotnik w trzynieckiej hucie, od 1941 do stycznia 1945 r. pracował w Linzu, od stycznia 1945 do 5.05.1945 r. w Karwinie. Po wyzwoleniu wrócił do pracy w szkolnictwie, był także dyrektorem szkoły wydziałowej w Trzyńcu. Udzielał się w pracy społecznej PZKO, w Związku Bojowników Antyfaszystowskich, był członkiem komisji narodowościowej przy PRN w Czeskim Cieszynie 1948-1950, członkiem komisji szkolnej 1948-1949 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Zaolzia Tom III – słownik biograficzny, wyd. 2014 r.

 

Id86764

ŻYŁA ADOLF,

 Żyła Adolf, pop

Urodzony 6.08.1909 r. w Karwinie, zamieszkały w Suchej Górnej, narodowości polskiej, nauczyciel. Aresztowany 24.04.1940 r. i więziony w Suchej Górnej, Cieszynie – byłej fabryce Kohna, a stamtąd w transporcie zbiorowym przewieziony został do KL Dachau. Następnie, od 5.04.1940 r. przeniesiony do KL Mauthausen-Gusen. Zwolniony z obozu 9.12.1940 r. Nieznany jest dalszy okupacyjny los tej osoby.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Zaolzia Tom III – słownik biograficzny, wyd. 2014 r.

Id86762

ŻYDEK ALFONS,

Urodzony 3.02.1914 r. w Rydułtowach pow. wodzisławski, i tam zamieszkały. Aresztowany wiosną 1940 r. i po krótkim przetrzymaniu przez gestapo w Cieszynie – fabryce Kohna, skąd 26.05.1940 r. w transporcie zbiorowym przewieziony został do KL Dachau, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 12770. Zwolniony z obozu do domu 16.10.1940 r.

Bibliografia: Materiały udostępnione przez IPN w Katowicach, sygnatura S88/10/Zu tom XII do XVII; J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Ziemi Rybnickiej, Wodzisławia Śląskiego, Żor, itd., – słownik biograficzny, wyd. 2006 r.

 

Id86761

ŻUREK KAROL,

 Żurek Karol pop

Urodzony 25.09.1915 r. w Sporyszu pow. żywiecki. Ukończywszy wykształcenie podstawowe, kontynuował naukę w Państwowym Gimnazjum w Żywcu, a od 1934 r. wstąpił do Państwowego Pedagogium w Krakowie, które ukończył w 1936 r. Ponieważ nie mógł otrzymać pracy w którejś ze szkół pow. żywieckiego, udzielał prywatnie lekcji – uczniom gimnazjalnym, będąc jednocześnie wolnym słuchaczem na Wydziale Prawa UJ w Krakowie. Aresztowany już w pierwszych dniach okupacji hitlerowskiej tj. 10.11.1939 r. jako zakładnik by wyeliminować bunt mieszkańców podczas wprowadzania rygoru okupacyjnego. Prawdopodobnie przetrzymywany był w więzieniu w Wadowicach, a odzyskał wolność 23.11.1939 r. – zwolniony z więzienia. Ponownie aresztowany 24.04.1940 r. podczas akcji aresztowań polskiej inteligencji i działaczy społecznych na Żywiecczyźnie. Przewieziony do KL Dachau, tam zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 15058. Zwolniony z obozu w maju 1941 r. w stanie skrajnego wyczerpania. Po powrocie do domu, w następnych latach także kilkakrotnie zatrzymywany przez gestapo i zwalniany z aresztu. Po wojnie, ukończył studia prawnicze – uzyskując dyplom magistra praw, został także zatrudniony jako nauczyciel w Technikum Mechanicznym w Sporyszu. Zmarł nagle 14.06.1951 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Żywca, Gilowic, Jeleśni, Koszarawy, itd., – słownik biograficzny, wyd. 2009 r.

 

Id86758

ŻAGAŃ ERWIN,

 Żagań Erwin pop

Urodzony 14.08.1899 r. w Zarzeczu, syn Ludwika i Henryki. Szkołę podstawową ukończył w Górkach, następnie uczęszczał do Gimnazjum Polskiego w Cieszynie. Maturę zdał podczas odbywania służby wojskowej. Następnie (od 1924) był studentem germanistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (przez okres 3 lat). Ostatni rok studiów odbył na wyższej uczelni w Wiedniu. Po ukończeniu studiów pracował w gimnazjum w Cieszynie jako nauczyciel języka niemieckiego i kierownik internatu męskiego. Kilka lat przed wybuchem drugiej wojny światowej pracował jako urzędnik Magistratu Miasta Cieszyna. W sierpniu 1939 r. brał udział w ewakuacji dokumentacji magistrackiej do Krakowa, skąd po kilku miesiącach powrócił do Górek. Aresztowany 15.04.1940 r. i uwięziony w Cieszynie, a stamtąd przetransportowany do KL Dachau, i dalej do KL Mauthausen-Gusen. Zginał w tym obozie 15.02.1941 r.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium Mieszkańców Ziemi Cieszyńskiej – Słownik biograficzny, wyd. 2011 r.

 

Id86756

ZUCZEK RUDOLF,

 Zuczek Rudolf, JUDr, pop

Urodzony 4.11.1912 r. w Orłowej i tam zamieszkały, narodowości polskiej, adwokat. Aresztowany i prawdopodobnie po krótkotrwałym uwięzieniu w Cieszynie, stamtąd 27.04.1940 r. w transporcie zbiorowym przewieziony do KL Dachau. Następnie, od 6.06.1940 r. przetransportowany do KL Mauthausen-Gusen, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 7143. Zwolniony z obozu 27.11.1940 r. Do końca okupacji pracował fizycznie jako robotnik. Po wyzwoleniu pracował w sądownictwie jako aplikant, adwokat.

Bibliografia: J. Klistała, Martyrologium mieszkańców Zaolzia Tom III – słownik biograficzny, wyd. 2014 r.

 

Id86755

ZOTYKA ANDRZEJ,

Więzień KL Dachau, KL Mauthausen-Gusen, po wyzwoleniu we Wronkach.

 Zotyka Andrzej pop

Urodzony 16.10.1902 r. w Nieborach k/Końska – Zaolzie, syn Andrzeja i Marii. Edukację stopnia podstawowego rozpoczął w austriackiej szkole w Końskiej, a później w Dolnej Lesznej – Zaolzie. Następnie, uczęszczał do przyzakładowej szkoły zawodowej Huty „Trzyniec” – gdzie uczył się zawodu ogrodnika. Po ukończeniu szkoły, zaciągnięty do odbycia służby wojskowej w armii czeskiej – Gwardii Masaryka. Po roku służby zdezerterował z wojska i zagrożony aresztowaniem przedostał się do Polski. Brał udział w plebiscycie i trzecim powstaniu śląskim.

Po powstaniu wstąpił do Państwowej Policji – służył w miejscowościach Chorzów oraz Ruda Śląska. Następnie, przeniesiony do Rybnika, gdzie po ożenieniu się w 1928 r. zrezygnował z pracy w policji i pracował w wyuczonym zawodzie – ogrodnictwie. Wielki społecznik, miłośnik sportu. 1.09.1939 r. uchodził przed Niemcami i dotarł pod Kraków do Alwerni, skąd po dziesięciu dniach powrócił do Rybnika. Aresztowany 2.05.1940 r. razem z innymi osobami z Rybnika – m. in. Adolfem Kubeczką (lekarzem), Feliksem Popielem. Przetransportowani zostali do KL Dachau, a stamtąd Andrzeja przeniesiono do KL Mauthausen-Gusen. Dzięki staraniom rodziny i zaprzyjaźnionej z rodziną Niemki, zwolniony został z obozu, z warunkiem nakazu pracy w ogrodnictwie w Bełku k/Rybnika i bardzo częstego meldowania się na gestapo. Odzyskawszy wolność, niezależnie od postawionych przez gestapo warunków, zaangażował się w działalność ruchu oporu – w organizacji ZWZ/AK. Po wyzwoleniu, w 1947 r. aresztowany przez UB i po rocznym okresie śledztwa skazany na 8 lat więzienia – odsiadywał wyrok w więzieniu we Wronkach. Zwolniony po 6 latach w 1956 r. – po ogłoszeniu amnestii dla więźniów politycznych.

Bibliografia: J. Klistała, Suplement do Martyrologium Ziemi Rybnickiej, Oświęcimskiej, Bielska, Białej, Żywca – słownik biograficzny, wyd. 2010 r.