Obozowe wspomnienia: Dachau, Gusen, Auschwitz, Gross Rosen, Hersbruck, Dachau.
B

BOROWSKI MIECZYSŁAW,

Więzień gestapo w Bielsku, KL Auschwitz nr E-1926.

Urodzony 30.05.1924 r. w Bielsku. Aresztowany, przetrzymany w areszcie gestapo w Bielsku, skąd po paru dniach przewieziony został do KL Auschwitz, w kwietniu 1942 r. zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień „wychowawczy” nr E-1926 r. Nieznany jest dalszy los tego więźnia.

Bibliografia: I. Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Katowice 1998 r., s. 813.


BORYCZKA ADAM,

Więzień gestapo w Bielsku, więzienia w Mysłowicach, KL Auschwitz.

Zamieszkały w Bielsku. Aresztowany przez zdradę za przynależność do organizacji konspiracyjnej. Wpierw przetrzymany w areszcie gestapo w Bielsku, skąd w transporcie zbiorowym przewieziony został do więzienia śledczego w Mysłowicach, a po śledztwie przewieziony do KL Auschwitz gdzie 25.01.1943 r. wraz z innymi członkami AK inspektoratu bielskiego, obwodu żywieckiego, obwodu oświęcimskiego (rozstrzelanie odbyło się najprawdopodobniej w obozie macierzystym – w komorze gazowej krematorium 1).

Bibliografia: I. Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Katowice 1998 r., s. 675; D. Czech Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz, Oświęcim 1992 r, s. 328; A. Konieczny Pod rządami wojennego prawa karnego Trzeciej Rzeszy, Górny Śląsk 1939-1945, PWN Warszawa, Wrocław 1972, s. 366.


BORYCZKA HENRYK, pseud. „Doktor Adam”, „Jarema”,

Więzień gestapo w Bielsku, więzienia w Mysłowicach, KL Auschwitz.

Urodzony 5.08.1884 r. w Zblitowskiej Górze obok Tarnowa, syn Marcina i Agaty z d. Skowron. Naukę rozpoczął w 1891 r. w szkole stopnia podstawowego (ludowej), a od 1898 r. w 3 klasowej szkole wydziałowej w Tarnowie. W 1906 r. ukończył seminarium nauczycielskie w Tarnowie. Po przeprowadzeniu się do Bielska, od 1906 odbywał praktykę w Szkole Ludowej w Białej. W styczniu 1909 r. otrzymał patent nauczyciela szkół pospolitych z możliwością wykładania języka niemieckiego i religii, działacz Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, uczestnik I wojny światowej.

W lipcu 1916 r. żołnierz 3 Pułku Legionów Polskich dostał się do niewoli rosyjskiej. W sierpniu 1918 r. internowany w obozach przejściowych w Chełmie i Przemyślu. Zwolniony we wrześniu 1918 r. walczył w obronie wschodnich granic Polski w 70 Pułku Piechoty WP, odznaczony orderem wojennym Virtuti Militarii kl. V i Krzyżem Walecznych. W sierpniu 1922 r. dokształcał się w Centralnej Wojskowej Szkole Gimnastyki i Sportów – zdobywając tytuł instruktora. Gdy rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (W.R. i O.P.) z 1922 r. powołano do życia hufiec szkolny przysposobienia wojskowego – z ramienia szkoły sprawował opiekę nad hufcem. W 1925 r. z jego inicjatywy powstała I Drużyna Harcerska im. Tadeusza Kościuszki, założona przy Państwowym Gimnazjum im. J. Piłsudskiego w Bielsku, był jej wieloletnim opiekunem. Od 1931 r. w bielskich szkołach funkcjonowało koło sportowe noszące nazwę „Start” – był opiekunem tego koła aż do 1938 r. Od października 1939 r. (okupacja hitlerowska) był członiem sztabu organizacji konspiracyjnej kpt. Zajączka, założyciela Narodowej Organizacji Wojskowej, podporządkowanej w lutym 1940 r. Związkowi Walki Zbrojnej. Kpt. Boryczka pełnił funkcję komendanta obwodu bielskiego ZWZ, w skład którego wchodziły placówki: w Bielsku, Białej, Międzybrodziu, Kętach, Dankowicach, Bestwinie, Kaniowie, Chybiu, Strumieniu. Po licznych aresztowaniach w 1940 r., od 1941 r. odtwarzał struktury konspiracyjne. Wciągnął do pracy konspiracyjnej wielu harcerzy, między innymi: Erwina Czaję, Pawła Pinczera, Franciszka Smolarka, Kazimierza Sułkowskiego, Kazimierza Sumpera, Bolesława Żarnowskiego. 21.09.1942 r. aresztowano Henryka Boryczkę oraz jego uczniów, natomiast pozostałych członków inspektoratu bielskiego ZWZ/AK aresztowano w nocy z 25 na 26.09.1942 r. Wpierw osadzony w areszcie gestapo w Bielsku, następnie w transporcie zbiorowym przewieziony do więzienia śledczego w Mysłowicach i tam poddany sadystycznym metodom przesłuchań. Osądzony przez policyjny sąd doraźny w Katowicach, przewieziony został wraz z innymi członkami inspektoratu bielskiego ZWZ/AK do KL Auschwitz i rozstrzelany w dniu 25.01.1943 r. (rozstrzelanie odbyło się najprawdopodobniej w obozie macierzystym – w komorze gazowej krematorium 1).

Czterokrotnie odznaczany był Krzyżem Walecznych, pośmiertnie – złotym Krzyżem Partyzanckim, awansowano go pośmiertnie do stopnia majora WP.

Bibliografia: Wszystko, co nasze, (Harcerska Martyrologia Na Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim w latach II wojny światowej) Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1983, s. 34; Dokument Komendy Chorągwi Bielskiej ZHP wydany w związku z odsłonięciem w Cieszynie Symbolicznej Mogiły Harcerek i Harcerzy Podbeskidzia – ofiar i następstw II wojny światowej, Wykaz Nr 1 – 1989 r., s. 3; Irena Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Wyd. TOnO, Katowice 1998, s. 675; Krzysztof Chodorowski Zarys Historii I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Bielsku-Białej (1919-1999), Wydawca I LO im. M. Kopernika, s. 15, 16, 19, 20, 30, 31; Juliusz Niekrasz Z dziejów AK na Śląsku, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1985 r., s. 117; Pamiętnik hm. Józefa Drożdża, s. 9, 10, 13; Więzienia Hitlerowskie na Śląsku, w Zagłębiu dąbrowskim i w Częstochowie 1939-1945, Praca zbiorowa pod redakcją Andrzeja Szefera, Katowice 1983 r., s. 139; Życiorysy harcerek i harcerzy z hufców Biała Krakowska i Bielsko, którzy oddali życie za Ojczyznę w latach 1939 – 1945. Pracz zbiorowa Kręgu Instruktorskiego „Seniorów” przy Beskidzkim Hufcu ZHP w Bielsku-Białej, 1981 r., s. 23, 24; M. Walczak Ludzie nauki i nauczyciele polscy podczas II wojny światowej. Księga strat osobowych, Warszawa 1995 r. s. 207; Zbiory dokumentów K. Wójtowicza (poz. 13 wykazu); D. Czech Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz, Wydawnictwo Państwowego Muzeum w Oświęcimiu-Brzezince, 1992 r., s. 328; Ruch oporu w beskidzie śląskim w latach 1939-1945, pod red. K. Popiołka i H. Rechowicza, Katowice 1968 r. s. 58,59; Kronika Beskidzka – lista ofiar mieszkańców Podbeskidzia.


BORYCZKA ZBIGNIEW,

Więzień gestapo w Bielsku, więzienia w Mysłowicach, KL Auschwitz nr 80047.

Urodzony 19.10.1924 r. w Białej Krakowskiej, syn Henryka i Heleny z d. Studencki, zamieszkały w Bielsku. Szkołę Powszechną ukończył w 1936 r. W latach 1936-1939 r. uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. J. Piłsudskiego w Bielsku, gdzie ze względu na wybuch wojny skończył tylko 3 klasy. Harcerz I Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki w Bielsku.

W okresie okupacji hitlerowskiej zaangażowany w działalność konspiracyjną w organizacji ZWZ/AK, – kolporter prasy podziemnej, uczestniczył w ochronie zebrań i spotkań konspiracyjnych inspektoratu bielskiego.Przez zdradę agenta gestapo – Dembowicza, aresztowany 16.10.1942 r., osadzony w areszcie gestapo w Bielsku, a następnie przewieziony do więzienia śledczego w Mysłowicach. Po śledztwie, 4.12.1942 r. przesłany do KL Auschwitz i zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 80047. Zginął 17.01.1943 r. Według wystawionego aktu zgonu nr 2409/1943 – potwierdzonego przez lekarza obozowego, zmarł o godz. 9:00, określenie przyczyny zgonu to: „Herzmuskelschwäche“ (niewydolność mięśnia sercowego).

Bibliografia: Wszystko, co nasze, (Harcerska Martyrologia Na Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim w latach II wojny światowej) Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1983, s. 34; Dokument Komendy Chorągwi Bielskiej ZHP wydany w związku z odsłonięciem w Cieszynie Symbolicznej Mogiły Harcerek i Harcerzy Podbeskidzia – ofiar i następstw II wojny światowej, Wykaz Nr 1 – 1989 r., s. 3; Irena Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Wyd. TONO, Katowice 1998, s. 232; : J. Niekrasz Z dziejów AK na Śląsku, s. 117; Krzysztof Chodorowski Zarys Historii I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Bielsku-Białej (1919-1999), Wydawca I LO im. M. Kopernika, s. 35; Życiorysy harcerek i harcerzy z hufców Biała Krakowska i Bielsko, którzy oddali życie za Ojczyznę w latach 1939 – 1945. Praca zbiorowa Kręgu Instruktorskiego „Seniorów” przy Beskidzkim Hufcu ZHP w Bielsku-Białej, 1981 r., s. 25; Kronika Beskidzka – lista ofiar mieszkańców Podbeskidzia; APMA-B Księga zgonów, t. 2, s. 905.


BRAK JÓZEF,

Więzień gestapo w Bielsku, KL Mauthausen, KL Dachau nr 19333.

Urodzony 20.07.1898 r. w Bielsku. Kierownik szkoły powszechnej w Hałcnowie pow. bialski. Aresztowany na początku okupacji hitlerowskiej tj. w listopadzie 1939 r., przez krótki czas przetrzymany w areszcie gestapo w Bielsku, a następnie przewieziony do KL Mauthausen-Gusen, stamtąd do KL Dachau, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 19333. Zginął 16.01.1942 r.

Bibliografia: Sz. Kędtryna, A. Szefer Nauczyciele śląscy polegli i zamordowani w latach hitlerowskiej okupacji, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1971, s. 36; ks. E. Chart Spis pomordowanych Polaków w obozie koncentracyjnym w Dachau, Wyd. „Słowo Polskie”, s. 21; Kronika Beskidzka – lista ofiar mieszkańców Podbeskidzia; UM Informacja rodziny Grażyny Szemla; Zbiory dokumentów K. Wójtowicza.

Strony: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14