Obozowe wspomnienia: Dachau, Gusen, Auschwitz, Gross Rosen, Hersbruck, Dachau.
D


DURAJCZYK IGNACY,

Więzień gestapo w Bielsku, KL Auschwitz.

Urodzony 23.01.1916 r. w Kozach pow. bialski, syn Andrzeja i Anieli z d. Rozmus, mieszkaniec Kóz. Aresztowany i po przetrzymaniu w areszcie gestapo w Bielsku przesłany do KL Auschwitz. Zginął 30.08.1941 r. Według wystawionego aktu zgonu nr 1155/1941 – potwierdzonego przez lekarza obozowego, zmarł o godz. 11:54, określenie przyczyny zgonu to: „Exekutierung durch Erschießung“ (egzekucja przez rozstrzelanie).

Bibliografia: I. Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Katowice 1998 r., s. 1125; Kronika Beskidzka – lista ofiar mieszkańców Podbeskidzia; APMA-B Księga zgonów, t. 1, s. 1153.


DUTKA STANISŁAW,

Więzień KL Dachau, KL Mauthausen-Gusen.

Urodzony 24.03.1909 r. w Komorowicach Krakowskich, syn Stanisława i Anny z d. Stanclik. Po ukończeniu szkoły powszechnej, kontynuował naukę w Seminarium Nauczycielskim w Białej Krakowskiej, tam został harcerzem. 1.09.1928 r. rozpoczął pracę nauczyciela w Szkole Powszechnej w Czechowicach, gdzie zorganizował Drużynę Harcerską oraz Koło Przyjaciół Harcerzy. W 1934 r. przeniesiony do Szkoły Powszechnej w Czechowicach-Lipowcu, w latach 1936-1939 członek Komendy Hufca Harcerzy w Bielsku – pełnił jednocześnie funkcję namiestnika zuchowego w rejonie Czechowic i Dziedzic.

Aresztowany 18.09.1939 r. tzn. w pierwszych dniach okupacji hitlerowskiej i wprawdzie zwolniony z aresztu 22.12.1939 r., lecz musiał się codziennie meldować na posterunku policji. Po raz drugi aresztowano go 5.04.1940 r. i wywieziono do KL Dachau, a stamtąd do KL Mauthausen. W obozie, wykonując nadludzką pracę w kamieniołomach, przy stałym zagrożeniu życia nie zapomniał, że jest harcerzem. Organizował pomoc, zwłaszcza dla młodszych więźniów, dostarczając im „zdobytą” żywność, czy elementy odzieży. Urządzał tajemne spotkania małych grup i wtedy przejmował rolę wychowawcy – starszego brata, podtrzymując na duchu i uzasadniając konieczność przetrwania w obozie. Mimo ciężkich warunków panujących w obu obozach, przeżył i odzyskał wolność 5.05.1945 r. – wyzwolony przez wojska amerykańskie. Po powrocie do Mazańcowic, podjął pracę nauczycielską oraz działalność instruktorską. Pełnił dodatkowo szereg funkcji społecznych: przewodniczącego Gminnej Rady Narodowej w Mazańcowicach, radnego Powiatowej Rady Narodowej w Bielsku-Białej, radnego Gminnej Rady Narodowej w Starym Bielsku, radnego Gminnej Rady Narodowej w Jasienicy. Był współzałożycielem gminnych spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Mazańcowicach, w Komorowicach i Starym Bielsku, sprawując funkcje członka rady nadzorczej. Był przewodniczącym Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Jasienicy, działał w Związku Pszczelarzy. Jako członek Zarządu Kółka Rolniczego w Mazańcowicach oraz Gminnego Związku Spółek Wodnych w Jasienicy – należał do grona współzałożycieli Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Jedność” w Mazańcowicach. Posiadał wiele odznaczeń, w tym Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyż Oświęcimski. Odszedł na wieczną wartę 12.08.1988 r.

Bibliografia: Śląski Instytut Naukowy, Bielsko-Biała, zarys rozwoju miasta i powiatu, opracował H. Rechowicz, Katowice 1971, s. 236; Zbiory prywatne hm. Zdzisławy Kobieli.


DYLIK JADWIGA,

Więźniarka KL Auschwitz.

Urodzona 20.10.1915 r. w Bielsku, córka Karoliny, zamieszkała w Oświęcimiu. Od początku okupacji hitlerowskiej bardzo zaangażowana w działalność konspiracyjną w organizacji ZWZ/AK – Inspektorat Bielski. Była łączniczką, przewoziła tajną prasę, a także pomagała więźniom KL Auschwitz dostarczając im lekarstwa, pośredniczyła w nielegalnej korespondencji więźniów z rodzinami. Aresztowana 4.10.1942 r. – za tę działalność, przewieziona została do więzienia śledczego w Mysłowicach, a stamtąd po śledztwie, przesłana do KL Auschwitz i rozstrzelana 25.01.1943 r.

Zginęła wraz z 21 członkami AK inspektoratu bielskiego. obwodu żywieckiego, ze sztabu obwodu oświęcimskiego (rozstrzelanie odbyło się najprawdopodobniej w obozie macierzystym – w komorze gazowej krematorium 1).

Bibliografia: I. Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz,  Katowice 1998 r., s. 675; Ludzie dobrej woli Księga pamięci mieszkańców ziemi oświęcimskiej niosący pomoc więźniom KL Auschwitz, pod red. H. Świebockiego, Oświęcim 2005 r., s. 265; Kronika Beskidzka – lista ofiar mieszkańców Podbeskidzia. W zachowanych dokumentach APMA nie figuruje; A. Cyra Pozostał po nich ślad, Oświęcim 2006 r., s. 58, 62; M. Heller Ruch oporu na Śląsku Cieszyńskim, Opole 1982 r., s. 179.


DYRDA ERWIN,

Więzień gestapo w Bielsku, KL Auschwitz nr 33191.

Urodzony 17.11.1918 r. w Zabrzegu pow. bielski, syn Emila i Heleny z d. Pustelnik, mieszkaniec Zabrzega. Po ukończeniu szkoły powszechnej, uczeń Szkoł Handlowej w Białej Krakowskiej. Następnie, pracował w handlu w Zabrzegu i w tej miejscowości był członkiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, zaś w latach 1937-1938 członek miejscowego chóru „Echo”. W okresie okupacji hitlerowskiej aresztowany wraz z innymi przedstawicielami zabrzeskiej inteligencji i przesłany do obozu pracy w Salzgitter gdzie zatrudniony został w kopalni rudy żelaza. W 1941 r. zbiegł z tego obozu i ukrywał się w Zabrzegu oraz Wiśle Małej. Ujawnił się jednak, gdy gestapo zagroziło aresztowaniem człoków jego rodziny. Odesłany ponownie do pracy w kopalni z której uciekł, na skutek usilych starań rodziny przeniesiony przez bielski Arbeitsamt do pracy w Zakładach Urządzeń Optycznych w Rathenov-Havel k.Berlina. W 1942 r., gdy gestapo zorientowało się o jego przedwojennej aktywności społecznej, został kolejny raz aresztowany i przewieziony do aresztu gestapo w Bielsku, a stamtąd do KL Auschwitz, 27.04.1942 r. zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 33191. Zginął 17.08.1942 r. Według wystawionego aktu zgonu nr 22515/1942 – potwierdzonego przez lekarza obozowego, zmarł o godz. 12:55, określenie przyczyny zgonu to: „Herzschwäche bei Pneumonie“ (osłabienie serca przy zapaleniu płuc).

Bibliografia: I. Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Katowice 1998 r., s. 168; Kronika Beskidzka – lista ofiar mieszkańców Podbeskidzia; APMA-B Księga zgonów, t. 16, s. 15; J. Wrzoł, Cmentarz w Zabrzegu, Zabrzeg 1995 r., s. 59.

Strony: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11