Obozowe wspomnienia: Dachau, Gusen, Auschwitz, Gross Rosen, Hersbruck, Dachau.
Z – Ż

ZAJĄCZEK EDWARD,

Więzień gestapo w Bielsku, więzienia w Katowicach, KL Auschwitz nr 7529.

Urodzony 7.09.1901 r. w miejscowości Las pow. żywiecki, syn Franciszka i Antoniny z d. Nycz, zamieszkały w Bielsku. Wielki społecznik, już w pierwszych dniach okupacji hitlerowskiej tj. 23.10.1939 r. aresztowany i po dwóch dniach zwolniony. W październiku 1939 r. twórca Tajnej Organizacji Wojskowej (TOW), następnie w marcu 1940 r. pierwszy inspektor bielskiego ZWZ. Aresztowany i wpierw przesłuchany przez gestapo w Bielsku, stamtąd przewieziony do więzienia w Katowicach i dalej do KL Auschwitz, 18.12.1940 r. zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 7529. Skazany na śmierć głodową, osadzony w bunkrach bloku 11. Zginął 27.02.1942 r. Według wystawionego aktu zgonu nr 1699/1942 – potwierdzonego przez lekarza obozowego, zmarł o godz. 9:15, określenie przyczyny zgonu to: „Herzmuskelschwäche” (niewydolność mięśnia sercowego).

Bibliografia: I. Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Katowice 1998 r., s. 63; Ruch oporu w beskidzie śląskim w latach 1939-1945, pod red. K. Popiołka i H. Rechowicza, Katowice 1968 r. s. 53; Kronika Beskidzka – lista ofiar mieszkańców Podbeskidzia; F. Skrzypek Edward Jan Zajączek (1901-1942), Warszawa 1993 r. s. 42, 45, 64, 68; PMA-B Księga zgonów, t. 2, s. 199.


ZAJĄCZEK MARIAN,

Więzień Polenlagru we Frysztacie, więzienia w Rzeszowie, Pustkowie, KL Auschwitz, KL Sachsenhausen-Oranienburg,

Urodzony 12.03.1895 r. w Białej, syn Wincentego i Marii z d. Strzelecka. Uczęszczał od 1901 r. do katolickiej Städtische Volks-und Bürgerschule w Białej, a od 1906 r. do niemieckiego gimnazjum w Bielsku – w czerwcu 1914 r. zdał egzamin dojrzałości. Wychowywany w duchu patriotycznym – w czasach gimnazjalnych należał do tajnej polskiej organizacji uczniowskiej „Jedność”, w której uczono języka polskiego i ojczystej historii, należał także do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. W styczniu 1915 r. zmobilizowany do wojska austriackiego.

16.05.1916 r. ukończył szkołę oficerów artylerii w Szentgyórgu na Węgrzech, a następnie służył jako oficer w baterii 10 Pułku Haubic Polowych z Przemyśla, walcząc na froncie rosyjskim, rumuńskim i serbskim. 27.09.1916 r. otrzymał stopień chorążego, w lutym 1917 r. podporucznika, a w listopadzie 1918 r. porucznika. Po powrocie do Białej, 9.11.1918 r. wstąpił ochotniczo do WP, służąc w Bielsku, Cieszynie, Karwinie. Brał udział w odpieraniu najazdu czeskiego w styczniu 1919 r. Następnie od 3.03.1919 r. służył w 3 PAP należącej do 3 DP gen. L. Berbeckiego, z którą odbył kampanię ukraińską, białoruską i łotewską, a w 1920 r. walczył o Brześć, Włodawę i nad Słuczą. Służbę w Wojsku Polskim zakończył 30.09.1920 r. W 1924 r. awansowany do stopnia kapitana. Jesienią 1920 r. podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale w roku następnym przeniósł się na Akademię Handlową w Krakowie. W latach 1921-23 był członkiem PPS, w latach 1922-1932 pełnił różne poważne fukcje w przedsiębiorstwach w których pracował. Był też w Bielsku wielkim społecznikiem – działał w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”, Związku Oficerów Rezerwy RP, PZZ oraz organizacjach sportowych. Podczas okupacji niemiemieckiej nadal pracował u ks. Sułkowskiego, a jednocześnie od końca 1939 r. uczestniczył w polskiej konspiracji niepodległościowej, w grupie „Ojczyzna”, a potem w ZWZ – współpracował ze swym kuzynem Edwardem Zajączkiem i Henrykiem Boryczką. Na początku 1942 r. odmówił podpisania volkslisty, na skutek czego został w kwietniu wygnany ze swego mieszkania w Białej i osadzony w Polenlagrze we Frysztacie. Następnie Niemcy wysiedlili go do GG – do Tarnowa. Tam zaangażował się w działalność konspiracyjną jako oficer AK. W czerwcu 1944 r. został aresztowany przez gestapo i uwięziony kolejno w Rzeszowie, Pustkowie, KL Auschwitz, KL Sachsenhausen-Oranienburg. Po odzyskaniu wolności przez wojska amerykańskie, w maju 1945 r. powrócił do Bielska, podjął pracę w Zarządzie Nadleśnictwa Lasów Państwowych w Wapienicy. Zmarł w Wapienicy 29.09.1970 r. Posiadał odznaczenia: Krzyż Orderu Virtuti Militari V kl. (1920), trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych (1921), Srebrny Krzyż Walecznych dla Obrońców Śląska (1919), Odznaka „Orlęta”, „Gwiazda Przemyśla”, „Medal pro Latwiji”, „Medal 10-lecia Polski Ludowej” (1955) i Śląski Krzyż Powstańczy (1959).

Bibliografia: J. Polak Cmentarz Rzymsko-Ratolicki w Białej, rok 1999 r., s. 22-223.


ZARĘBSKI JÓZEF,

Więzień gestapo w Bielsku, KL Auschwitz nr 35865.

Urodzony 25.08.1903 r. w Dankowicach gmina Wilamowice, pow. bialski. Aresztowany i po przetrzymaniu w areszcie gestapo w Bielsku przewieziony do KL Auschwitz, 15.05.1942 r. zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 35865. Odzyskał wolność 15.10.1942 r. – zwolniony z obozu.

Bibliografia: I. Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Katowice 1998 r., s. 174.


ZARZYCKI JAN,

Więzień gestapo w Bielsku, KL Auschwitz nr 162582.

Urodzony 30.11.1915 r. w miejscowości Szare gmina Milówka, pow. żywiecki, zamieszkały w Bielsku. Aresztowany, przetrzymany w areszcie gestapo w Bielsku i stamtąd przewieziony do KL Auschwitz, 12.11.1943 r. zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 162582. Następnie, 6.01.1945 r. przeniesiony do KL Buchenwald. Nieznany jest dalszy los tego więźnia.

Bibliografia: I. Pająk Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Katowice 1998 r., s. 428.


ZBIERSKI STANISŁAW,

Więzień KL Dachau 14592.

Urodzony 17.11.1881 r. w Częstochowie, nauczyciel a następnie zastępca dyrektora Państwowego Gimnazjum i Liceum Koedukacyjnego w Kętach pow. oświęcimski. Aresztowany przez gestapo 23.04.1940 r., a więc w początkowym okresie okupacji hitlerowskiej i przewieziony do KL Dachau, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 14592. Zginął 21.08.1940 r.

Bibliografia: ks. E. Chart Spis pomordowanych Polaków w obozie koncentracyjnym w Dachau, Wyd. „Słowo Polskie”, s. 283; M. Walczak Ludzie nauki i nauczyciele polscy podczas II wojny światowej. Księga strat osobowych, Warszawa 1995 r. s. 774; Kronika Beskidzka – lista ofiar mieszkańców Podbeskidzia; Zbiory dokumentów K. Wójtowicza (poz. 238 wykazu).

Strony: 1 2 3 4 5 6 7