Obozowe wspomnienia: Dachau, Gusen, Auschwitz, Gross Rosen, Hersbruck, Dachau.
Biogramy Więźniów Niemieckich Obozów Koncentracyjnych Jerzego Klistały – suplement

KOŁODZIEJCZYK JOZEF,

Więzień KL Auschwitz,

Urodzony 7.11.1923 r., syn Bolesława, zamieszkały w Boguszowicach pow. rybnicki. Aresztowany 12.06.1943 r. i przetransportowany do KL Auschwitz. Odzyskał wolność 6.09.1943 r. – zwolniony z obozu.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach.

 

KONKOL JOANNA,

Więźniarka KL Ravensbrück nr 3583.

Urodzona 5.01.1910 r., córka Bartłomieja, zamieszkała w Jastrzębiu pow. rybnicki. Aresztowana 17.05.1940 r. i przetransportowana do KL Ravensbrück, zarejestrowana w obozowej ewidencji jako więźniarka nr 3583. Przebywała w obozie pięć lat, odzyskała wolność gdy wyzwolono obóz.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach.

KONOPELSKI ADAM,

Więzień KL Terezin – Czechy.

Urodzony 18.08.1924 r., syn Józefa, zamieszkały w Rybniku. Aresztowany w grudniu 1942 r. i przetransportowany do KL Terezin – teren Czech. Przebywał w tym obozie dwa lata i jeden miesiąc – wyzwolony w styczniu 1945 r.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach.

 

KORNOSZEWSKI WŁADYSŁAW,

Więzień KL Majdanek nr 20354.

Urodzony 24.05.1929 r., syn Jana, zamieszkały w Jastrzębiu pow. rybnicki. Aresztowany 12.02.1943 r. i przetransportowany do KL Majdanek, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 20354. Przebywał w obozie przez około rok i odzyskał wolność 1.02.1944 r. – zwolniony z obozu.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach.

 

FPNP KOTUCZ JAN,

Więzień obozu w Nieborowicach.

Urodzony 27.01.1908 r. w Gliwicach, mieszkaniec Rybnika. Po szkole powszechnej uczęszczał do Seminarium Nauczycielskiego w Mysłowicach, które ukończył w 1927 r. W 1928 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych w Ostrowii Mazowieckiej i ukończył ją w 1931 r. w stopniu podporucznika. Przydzielony został do 75 Pułku Piechoty w Chorzowie, skąd po półrocznym pobycie skierowano go do rybnickiego garnizonu.

W 1938 r. ukończył szkolenie w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Nominację na kapitana otrzymał 19.03.1939 r., zaś 1.09.1939 r. jako dowódca I kompanii 75 Pułku Piechoty batalionu rybnickiego, bronił miasta przed nacierającym wojskiem niemieckim. 6.09.1939 r. dostał się do niewoli pod Woszycami koło Żor – podczas próby wyprowadzenia z okrążenia jednego z plutonów. Był przetrzymywany w pierwszym obozie koncentracyjnym w pobliżu Rybnika (powstałym we wrześniu 1939 r. po wkroczeniu wojsk hitlerowskich do Polski) a usytuowanym w lesie między Krywałdem – Nieborowicami – Pilchowicami. Tam został rozstrzelany, pochowano go w zbiorowej mogile pod Pilchowicami. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.

Postscriptum. Relacje okoliczności śmierci Kotucza:

[…] Zostaliśmy wraz z kpt. Kotuczem przewiezieni do obozu jenieckiego w Orzeszu, zaprowadzono nas do gospody, gdzie miejscowy volksdeutsch lżył zarówno kapitana, nas jak i całe polskie wojsko. Kotucz bardzo ostro i stanowczo zaprotestował, przypominając iż jest polskim oficerem. W odpowiedzi został uderzony. Wówczas to, na oczach przebywających w restauracji Niemców, potężnym ciosem powalił lżącego Niemca na podłogę. Oczywistym było, że tym gestem wydał na siebie wyrok śmierci. Nie zamordowano go od razu, lecz dopiero po przewiezieniu nas do obozu w Nieborowicach niedaleko Gliwic.

Naoczny świadek śmierci podkomendny Kotucza – Antoni Kurasz relacja:

[…] W dniu 6.09.1939 r o godzinie 5 rano przyprowadzony zostal Jan Kotucz przez żołnierzy niemieckich do grobu, który wykopałem wraz z innymi wziętymi do niewoli. Jan Kotucz został zastrzelony w mojej obecności, widziałem jak pluton egzekucyjny zastrzelił śp. Jana Kotucza.

Inna relacja:

[…] Widziałem jak kpt. Kotucza rozebrano do polowy i doprowadzono do grobu który kopałem z kilkoma innymi więźniami, lecz nim padła salwa powiedział po niemiecku: panowie proszę o słowo. Moja żona 1 września urodziła dziecko… Na to niemiecki dowódca leutnant Szmitch odparł: Co? ten łobuz jeszcze gada? OGNIA! Przed oddaniem salwy kpt. zdążył jeszcze krzyknąć: Niech żyje Polska. Tak umiera polski oficer! Po egzekucji Szmitch oddal 2 strzały w kierunku ciała Kotucza.

Bibliografia: L. Musiolik, Rybniczanie słownik biograficzny, Rybnik 2000, s. 86; Zbiory J. Delowicza.

 

KOZIEŁ BRUNO ks.,

Więzień KL Dachau nr 22039, KL Gusen.

Urodzony 30.11.1916 r. w Bottrop w Westfalii – dokąd wyjechali jego rodzice „za chlebem”. Po przyjeździe rodziców do Polski i osiedleniu się w Turzy Śl. k/Gorzyc (obecnie pow. wodzisławski), w 1923 r. rozpoczął naukę w szkole powszechnej w tejże miejscowości, a następnie uczęszczał do gimnazjum w Rybniku – kończąc je maturą w 1937 r. Od 8.09.1937 r. rozpoczął nowicjat w Chludowie k/Poznania.

Pierwsze śluby zakonne złożył kilka dni po rozpoczęciu się drugiej wojny tj. 4.09.1939 r. Od października 1939 r. rozpoczął studia i 20.05.1940 r. złożył egzamin końcowy z filozofii, a już 22 maja tegoż roku, wraz z 25 klerykami i nowicjuszami został aresztowany i wywieziony do KL Dachau, 24.05.1940 r. zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 22039. Z tego obozu 2.08.1940 r. przeniesiony do KL Gusen. Ponownie przesłany do KL Dachau 8.12.1940 r. Mimo ciężkich warunków panujących w obozach w których przebywał, przeżył i odzyskał wolność 29.04.1945 r. – wyzwolony przez wojska amerykańskie.

Postscriptum. Po kwarantannie w obozie Freiman pod Monachium, gdzie z rąk bp. polowego Józefa Gawliny 7 lipca otrzymał tonsurę i dwa niższe święcenia, udał się do Rzymu. Tam na Uniwersytecie Gregoriańskim studiował teologię. 18.09.1948 r. otrzymał święcenia kapłańskie. W czerwcu 1949 r. złożył końcowe egzaminy i z dyplomem licencjackim został skierowany do pracy w misyjnym seminarium duchownym w Pieniężnie. Był przede wszystkim wykładowcą. Uczył zarówno filozofii jak i teologii dogmatycznej. W latach 1954 – 1957 był rektorem seminarium. W łatach 1957 – 1960 był dyrektorem studiów i radcą prowincjalnym. Następnie przez dwie kadencje sprawował urząd prowincjała Polskiej Prowincji Księży Werbistów. W 1966 r. przyjął stanowisko mistrza nowicjatu. Od 16.12.1967 r. został przez uczestników IX Kapituły Generalnej wybrany radcą generalnym. Pełnił bardzo długo rolę ojca duchownego w seminarium w Pieniężnie i konferencjonisty sióstr katarzynek w Braniewie i Lidzbarku Warmińskim. Zmarł 22.12.2004 r.

Bibliografia: Informacja i materiał Daniela Jakubczyka; Misjonarz nr 3 z marca 2005 r.

KRUCZEK MICHAŁ,

Więzień KL Auschwitz nr 218.

Urodzony 24.09.1914 r. w Jedłowniku k/Wodzisławia Śl. pow. rybnicki. Aresztowany 14.051940 r. w Krakowie „…jako zawzięty Polak” i przetransportowany do KL Auschwitz, 14.06.1940 r. zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 218. Następnie przebywał w podobozie Golleschau (przy cementowni w Goleszowie i tam zatrudniony). Odzyskał wolność 2.06.1942 r. – zwolniony z obozu.

Bibliografia: I. Pająk, Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz, Katowice 1998 r., s. 25.

KRZYK PAWEŁ,

Więzień więzienia Bruksal k/Karlsruhe.

Urodzony 7.04.1922 r., syn Piotra, zamieszkały w Rybniku. Aresztowany 27.10.1944 r. i przetransportowany do więzienia Bruksal k/Karlsruhe. Odzyskał wolność 9.05.1945 r.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach.

 

FPNP KUBEK JERZY,

Więzień w KL Mauthausen-Gusen.

Urodzony 23.06.1928 r. w Czernicy. Student Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Aresztowany 14.04.1940 r. i transportem zbiorowym przewieziony do KL Mauthausen-Gusen. Odzyskał wolność 27.09.1943 r. – dzięki skutecznym staraniom rodziny. Podjął pracę jako robotnik w Hucie Pokój w Bytomiu.

Następnie, przymusowo wcielony do niemieckiej jednostki wojskowej w Nysie, zbiegł z transportu na front wschodni i przedostał się do Słowacji, gdzie dołączył do grupy partyzanckiej działającej na terenie Moraw. Oddział ten – pod dowództwem Adolfa Ślimka (miejscowość Rudi nad Morawą) brał czynny udział w wyzwoleniu Czechosłowacji – do wejścia Armii Czerwonej. Po wyzwoleniu w 1945 r. wrócił do kraju, gdzie podjął studia na politechnice Gliwickiej na Wydziale Elektrycznym – tam też pracował jako pracownik naukowy. Zmarł na zawał serca w 1972 r.

Bibliografia: Informacja członka rodziny – M. Płonka.

 

KUBECZKA ADOLF,

Więzień gestapo w Rybniku i KL Dachau.

Mieszkaniec Rybnika, lekarz. Aresztowany 2.05.1940 r. razem z Andrzejem Zotyką, Feliksem Popielem i innymi osobami z Rybnika. Przetransportowany do KL Dachau. Po jakimś czasie odzyskał wolność – zwolniony z obozu. Wróciwszy do domu, jak wielu innych wspaniałych lekarzy z Rybnika, zaangażował się w działalność dla ruchu oporu – niosąc pomoc medyczną członkom organizacji konspiracyjnych a także pozostałym Polakom (pozbawionych opieki lekarskiej przez nie podpisanie Volkslisty).

Bibliografia: A. i J. Mura, Walka Ślązaków-Zaolzian i Górnoślązaków o Polskę Niepodległą od 1918 r. do upadku komunizmu, Rybnik 2007 r.; Wiedza autora niniejszego opracowania.

 

KUCZERA JAN,

Więzień obozu jenieckiego Ostaszkowie.

Urodzony 24.06.1886 r. w Gotartowicach, pracownik tamtejszej fabryki. Jako żołnierz uczestniczył w pierwszej wojnie światowej – w walkach na froncie zachodnim. Tam dostał się do niewoli, z której zaciągnął się do armii gen. Hallera i z tym wojskiem przybył do Polski. Następnie walczył w wojnie polsko-radzieckiej. Powróciwszy z tej wojny, wstąpił do Policji Województwa Śląskiego, służył cały czas w Żorach. Tuż przed przewidywanym wybuchem drugiej wojny światowej w 1939 r., wraz z innymi policjantami był ewakuowany na wschód, a na miejsce docelowe wyznaczono Tarnopol. W tym mieście i jego okolicach w pierwszym tygodniu wojny tj. we wrześniu 1939 r. znalazła się większość policjantów ze Śląska – mających stanowić zaporę przed niemieckim agresorem. Niestety, po 17 września policjanci dostali się do sowieckiej niewoli, a następnie internowani w obozie jenieckim w Ostaszkowie. Tam zginął – nieznana data śmierci – figuruje na liście więźniów tego obozu poz. 41.

Bibliografia: J. Delowicz, Zginęli na wschodzie Katyń Charków Kalinin. 1995 r., s. 39.

 

KWAŚNICA ZYGFRYD,

Więzień więzienia w Raciborzu, Katowicach.

Urodzony 18.04.1916 r., syn Mikołaja, zamieszkały w miejscowości Odra-Rogów pow. rybnicki. Aresztowany w lipcu1944 r. i przewieziony do więzienia w Raciborzu, a stamtąd przetransportowany do więzienia w Katowicach. Nieznany jest dalszy los tego więźnia.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach.

 

FPNP KWILL OTTON,

Więzień KL Dachau nr 7357, KL Mauthausen nr 5620.

Urodzony 8.10.1917 r., syn Pawła, zamieszkały w Rybniku. Aresztowany 5.05.1940 r. i przetransportowany do KL Dachau, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 7357. Następnie, przeniesiony do KL Mauthausen i tam zarejestrowany jako więzień nr 5620. Odzyskał wolność 29.03.1943 r. – zwolniony z obozu.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach.

 

KWOSTKA KAROL,

Zginął w kampanii wrześniowej.

Stopień wojskowy – szeregowy. Zmobilizowany, uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 r. Poległ 1.09.1939 r. w walce z hitlerowskim agresorem – w obronie miasta Żory.

Bibliografia: Archiwum K. Wójtowicza.

 

LEDWOŃ ALOJZY,

Więzień KL Gross-Rosen nr 88861, KL Buchenwald nr 96537.

Urodzony 23.11.1919 r., syn Wiktora, zamieszkały w Jastrzębiu-Szczotkowicach pow. rybnicki. Aresztowany 29.08.1944 r. i przetransportowany do KL Gross-Rosen, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 88861. Następnie, przeniesiony do KL Buchenwald i tam zarejestrowany jako więzień nr 96537. Wyzwolony 15.04.1945 r.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach.

 

LEPIARCZYK KONSTANTY,

Więzień KL Auschwitz nr 181890, KL Gross-Rosen nr 86573.

Urodzony 19.03.1919 r., syn Teodora, zamieszkały w Gaszowicach pow. rybnicki. Aresztowany 18.12.1943 r. i przetransportowany do KL Auschwitz, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 181890. Następnie, przeniesiony do KL Gross-Rosen i tam zarejestrowany jako więzień nr 86573. Przebywał w tym obozie jeden rok i pięć miesięcy. Mimo ciężkich warunków panujących w obozach w których przebywał, przeżył i odzyskał wolność 29.04.1945 r.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach; W zachowanych dokumentach APMA-B nie figuruje.

 

FPNP LESZCZYŃSKI JERZY,

Więzień KL Buchenwald nr 9285.

Urodzony 26.03.1925 r., syn Jakuba, zamieszkały w Rybniku. Aresztowany 1.09.1939 r. i uwięziony w więzieniu w Rybniku. Po kilku dniach przetransportowany do więzienia w Raciborzu. Stamtąd po załadunku do wagonów towarowych po 50-60 osób, wywiezieni zostali do miejscowości Gerlic. Kolejny etap przeniesienia to więzienie w Rawiczu i następnie w połowie października 1939 r. do KL Buchenwald, zarejestrowany w obozowej ewidencji jako więzień nr 9285.

W tym obozie, zatrudniony przy wycince i transporcie drzewa w pobliskim lesie. Odzyskał wolność w czerwcu 1943 r. – zwolniony z obozu, lecz z nakazem codziennego zgłaszania się na gestapo w Rybniku. W lutym 1945 r. podczas walk ulicznych (prawdopodobnie policji Niemieckiej z partyzantami), został ciężko ranny. Po założeniu opatrunku – operację ratującą życie wykonano w Boguminie, a stamtąd odwieziony został na leczenie w szpitalu Sztenbergu (Sudety). Tam rozpoznał go gestapowiec Sopala pochodzący z Rybnika i zarzucając Leszczyńskiemu walkę z Niemcami – wymusił na władzach szpitalnych odesłanie go do KL Mautchausen-Gusen, gdzie miał stanąć 2.05.1945 r. przez sądem wojskowym. Dzięki wyzwoleniu obozu 5.05.1945 r. przez wojska amerykańskie, uniknął niechybnej kary śmierci.

Postscriptum. W dniu aresztowania uwięziony z przebywającymi już w tej celi nr 8: Szczypką Władysławem, kierownikiem szkoły Herebanikiem, dyrektorem Huty Silesia Dworaczkiem, Lewandowskim i innymi – razem 17 osób. Następnego dnia przeniesiono go do celi nr 3 w której przebywali: Czajkowski Bolesław, Piechoczek, Wranik, Siedlaczek Zygfryd. W KL Buchenwald chorował na tyfus, i dzięki troskliwej opiece współwięźniów przetrwał stan choroby.

Bibliografia: Archiwum J. Michnol – Polski Związek byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Katowicach; własnoręcznie napisane wspomnienia obozowe J. Leszczyńskiego (w posiadaniu autora książki).